Z KART HISTORII IX LO

 

W latach 1945-1950 w Gdańsku powołano do istnienia osiem liceów ogólnokształcących. IX Liceum Ogólnokształcące utworzono w roku 1951 jako placówkę przeznaczoną do ćwiczeń dla studentów Państwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej, przy ulicy Sobieskiego 18. W początkowych latach, kadrę pedagogiczną stanowili wykładowcy uczelni, absolwenci przedwojennych szkół wyższych we Lwowie i Wilnie, a uczniowie uczyli się tylko w dwóch oddziałach.

Były to czasy stalinowskie, w szkole panował reżim: lekcje rozpoczynały się apelem, sprawozdaniem z prasy i odśpiewaniem „Hymnu młodzieży świata”. Na porządku dziennym było śpiewanie różnych pieśni na cześć Stalina oraz obowiązkowe prenumerowanie przez młodzież „Sztandaru Młodych”. Uczniowie wspominają, że historii Polski uczono z rosyjskiego podręcznika Jefimowa, przetłumaczonego na język polski. Zdarzały się przypadki trudności z zaliczeniem egzaminu maturalnego z powodu przynależności któregoś z rodziców do AK. We wspomnieniach pojawia się także wątek niechęci do nauki języka niemieckiego, która wynikała z doświadczeń niedawno zakończonej wojny. Popularne w tej epoce były prace społeczne. Młodzież wyjeżdżała na wykopki, jeden dzień w tygodniu pracowała w Gdańskiej Fabryce Mebli. Obowiązkowe były mundurki. Uczennice nosiły granatowy fartuch z satyny, biały kołnierzyk oraz beret z czerwoną obwódką i tarczę przyszytą do rękawa. Chłopcy mieli granatowe lub czarne marynarki i jasne koszule, na głowie maciejówki z czerwoną obwódką.

W 1955 roku szkoła zmieniła siedzibę na ul. Nowotki 8 (dzisiaj Wilka Krzyżanowskiego). Nowy budynek składał się z dwóch części: prawe skrzydło zajęła Szkoła Podstawowa i Liceum Ogólnokształcące nr IX, wtedy określana mianem” jedenastolatki”, natomiast lewe, Szkoła Podstawowa nr 44.

Lata 60-te to czas, kiedy w szkole rozpoczął działalność kabaret „Syfon”. Początkowo uczniowie tworzyli teksty i rysunki w formie gazetki. Kiedy opiekę nad zespołem objął Marian Waszkiewicz zaczęto przygotowywać różnego rodzaju spektakle. Prowadzący dbał o wysoki poziom literacki tekstów. Uczniowie prezentowali swoją twórczość także na antenie radia. Kabaret był ważną przestrzenią rozwoju talentu późniejszego aktora i patrona szkoły, Krzysztofa Kolbergera. W tamtych czasach w szkołach panowała dość surowa dyscyplina, kabaret był w pewnym sensie formą odreagowania szkolnej rzeczywistości. Śmiano się z różnych szkolnych przypadłości, czasami dostawało się nawet niektórym nauczycielom. Przez 40 lat działalności przewinęło się przez niego wielu uczniów, wielu właśnie na niwie „Syfona” zawiązało przyjaźnie, które przetrzymały próbę wielu lat. Wśród kulturalnych wydarzeń tamtych lat, warto pamiętać o comiesięcznych koncertach na terenie szkoły z udziałem artystów Państwowej Opery i Filharmonii Bałtyckiej. W szkole istniał również Zespół Pieśni i Tańca oraz chór.

W tym czasie egzamin maturalny był obowiązkowy, oznaczało to, że bez przystąpienia do niego nie można było ukończyć szkoły. Uczniowie zdawali wówczas język polski i matematykę oraz pięć przedmiotów ustnych.

W 1962 roku placówka ponownie zmieniła siedzibę na ul. Bażyńskiego 1a (dzisiaj rektorat Uniwersytetu Gdańskiego).  W związku z tym, że budynek szkolny został wzniesiony ze składek ogólnozwiązkowych oraz składek Związku Zawodowego Marynarzy i Portowców, w kwietniu tegoż roku, nadano szkole imię włoskiego działacza związkowego Giuseppe di Vittorio. Na uroczystości nadania imienia gościła żona patrona, Anita di Vittorio.

IX LO jako jedyna placówka w województwie gdańskim (z 30 w Polsce) należała do szkół stowarzyszonych w UNESCO. Zadaniem tego typu szkół było włączanie do nauczania treści na temat innych krajów. Uczniowie sami wybierali państwa, o których wiedzę chcieli poszerzyć. Bardzo popularne były państwa skandynawskie, ale także afrykańskie. W ramach ćwiczeń języków obcych korespondowano z młodzieżą różnych państw świata.  Działalność pod patronatem UNESCO w trudnych czasach, gdzie kontakty zagraniczne nie były tak powszechne, oprócz wiedzy o świecie, uczyła tolerancji oraz była swoistym oknem na świat.

Momentem zwrotnym w historii szkoły stała się reforma szkolnictwa podstawowego, wprowadzono 8 klas w miejsce dotychczasowych 7. 31 sierpnia 1966 roku zlikwidowano Szkołę Podstawową i Liceum Ogólnokształcące; otwarto IX Liceum Ogólnokształcące.

Od 1 września 1970 roku szkoła po 9 latach ponownie zmieniła siedzibę, wróciła na ulicę Nowotki 8, wprowadzono się do budynku po Szkole Podstawowej nr 44, która została zlikwidowana, a jej numer otrzymała któraś ze szkół na Przymorzu. IX LO rozgościło się w skrzydle po lewej stronie, jak przyszłość pokazała nie na pobyt czasowy, ale na stałe.

W latach 70-tych szkoła prowadziła profile: ogólny, matematyczno-fizyczny oraz matematyczny (jako pierwsza szkoła w województwie od 1965 r.). W 1974 roku pojawił się jeszcze profil biologiczno-chemiczny. W połowie lat siedemdziesiątych liceum otrzymało Sztandar. Z jego odebraniem wiąże się dramatyczne wydarzenie wypadku samochodowego, w którym wziął udział dyrektor Wiesław Treter oraz Andrzej Balcerski. Obaj panowie zostali ranni, na szczęście niegroźnie, ale samochody nadawały się do kasacji.

Obowiązywały trzy okresy szkolne. W styczniu 1979 roku z powodu zimy stulecia zawieszono zajęcia. Na terenie szkoły działały różne organizacje np. PCK, Liga Ochrony Przyrody, Szkolne Koło Krajoznawczo-Turystyczne, Koło Przyjaciół Teatru, Ochotnicze Hufce Pracy oraz osiem drużyn harcerskich.

Lata 80-te to okres buntu wobec zaistniałej sytuacji PRL-u. Pojawiały się ulotki o treściach politycznych, na ścianie sali gimnastycznej napis „Solidarność żyje”, przerwy milczenia na znak solidarności z represjonowanymi uczniami „Topolówki”. O tym, że te działania były niebezpieczne, niech świadczy fakt wydalenia ze szkoły uczennicy Krystyny Krauze. Nauczyciele mieli spory problem z tworzeniem Samorządu, wynikało to z niechęci uczniów do stowarzyszania się i przynależenia do organizacji szkolnych. W okresie od 14 grudnia 1981 roku do 3 stycznia 1982 roku zarządzono przerwę w nauce z powodu wprowadzenia stanu wojennego.

Szkoła ponownie stała się placówką ćwiczeń dla studentów fizyki, chemii i geografii Uniwersytetu Gdańskiego.  Po raz pierwszy obchodzono święto niepodległości. W tym czasie szkoły zaczęły pracować 5 dni w tygodniu, a rok szkolny podzielono na 2 semestry.

Lata 90-te to bardzo duże zmiany w polskiej edukacji po upadku komunizmu i transformacji ustrojowej. Dyrektorzy i szkoły zyskali dużą autonomię, zmieniło się podejście do ucznia oraz jego upodmiotowienie, zaczęto kształtować postawy proaktywne. Relacje pomiędzy uczniami i nauczycielami stały się bardziej partnerskie.

Wznowiono lekcje religii w wymiarze jednej lekcji w tygodniu na zasadzie dobrowolności. Wprowadzono nową skalę ocen od 1 do 6. Powołano Społeczną Radę Szkoły. W 1998 roku zrezygnowano z egzaminów wstępnych. Pojawiły się organizowane w marcu Dni Otwarte, które miały zachęcić absolwentów klas ósmych do wyboru danej szkoły średniej.

Kontynuacją UNESCO był program SOKRATES, w naszej szkole obecny od 1998 roku.  Współpraca z państwami europejskimi uczyła otwartości na świat i ludzi, pomagała rozwijać kompetencje w językach obcych.

W IX LO powstawały kolejne klasy autorskie: matematyczno-informatyczna, turystyczna i dziennikarska. Uczniowie publikowali swoje teksty w dwóch gazetkach szkolnych, nosiły one tytuły: „W 30 dni dookoła dziewiątki” oraz „Dziewiątkowy Kocioł”.

 „Dziewiątka” jako jedna z wiodących szkół w Gdańsku od początku swego istnienia miała wielu olimpijczyków. Uczniowie uzyskiwali wyróżnienia i dyplomy zwycięzców na szczeblu centralnym olimpiad, szczególnie z matematyki, fizyki, biologii, geografii i chemii. Byli też laureaci olimpiad: informatycznej, polonistycznej, filozoficznej i historycznej.

Cechą charakterystyczną „Dziewiątki” było w tym czasie szybkie wdrażanie nowoczesnych rozwiązań informatycznych. Zakupiono program kompleksowej obsługi biblioteki szkolnej MOL, który rozpoczął komputeryzację biblioteki. W roku szkolnym 1995/96 biblioteka IX LO stała się placówką udzielającą konsultacji nauczycielom bibliotekarzom szkół Gdańska.

W latach 90-tych modne stało się organizowanie studniówek poza szkołą. IX LO bawiło się w renomowanych gdańskich hotelach: „Posejdonie”, „Grand Hotelu” lub w „Heweliuszu”.

W nowe tysiąclecie szkoła wkroczyła dokonując komputeryzacji całej szkoły, została również opracowana strona internetowa liceum.

W roku szkolnym 2001/02 licea objęła kolejna reforma edukacji, powstały gimnazja, a nauka w szkole średniej trwała trzy lata.

W latach 2016-2020 budynek poddano intensywnej modernizacji, wyremontowano wszystkie sale lekcyjne, korytarze, powstały nowoczesne boisko i siłownia. Gabinety informatyczne oprócz nowoczesnych komputerów wyposażono w drukarki 3D. Z sal lekcyjnych poznikały stare tablice, na których pisano kredą. Zastąpiono je monitorami interaktywnymi, na biurku każdego nauczyciela pojawiły się laptopy.

W latach 2014-2022 działał w szkole Teatr Ogórkowy, który w czerwcu 2017 roku, z przedstawieniem „Myszeida”, zajął I miejsce w Wojewódzkim Konkursie Teatralnym o Nagrodę Bursztynowej Maski.

W latach 2019 do 2022 uczniowie i nauczyciele wyjeżdżali do Bułgarii, Grecji, Włoch, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Hiszpani, Rumunii i Turcji w ramach projektów Erasmus. Nauczyciele nabywali umiejętności w zakresie tworzenia baz lekcji przedmiotów ścisłych oraz lekcji interdyscyplinarnych. Uczniowie uczyli się współpracy międzynarodowej oraz poszerzali kompetencje językowe.

Wydarzenia ogólnokrajowe i ogólnoświatowe zawsze miały wpływ na życie szkoły. Tak było również w 2020 roku, kiedy cały świat musiał się zmierzyć z pandemią coronawirusa. Uczniowie od 12 marca do 26 czerwca oraz od 19 października do 21 kwietnia 2021 roku uczyli się zdalnie za pomocą aplikacji Teams. Pomimo pandemii Samorząd Uczniowski nie próżnował i zorganizował w maju 2021 r. konferencję on-line pt. „Nie daj się pandemii”, na której uczniowie i nauczyciele szkół ponadpodstawowych, uczniowie szkół podstawowych klas 6-8, wraz z dyrektorami dyskutowali na temat zdrowia. W ramach podsumowania zorganizowano również panel dyskusyjny z ekspertami. Szkoła otrzymała tytuł – „Szkoła w Chmurze”. Pomimo tego, że był to trudny czas, zrealizowano projekt w ramach Zielonego Budżetu Obywatelskiego „Tajemniczy Ogród”, wokół szkoły powstał skrawek zieleni obsadzony ciekawymi roślinami, wpisującymi się w otoczenie.

Od 2022 roku nauczyciele w projektach Erasmus kształcili się w takich tematach jak „Międzynarodowe strategie partnerskie” oraz uczyli się, jak walczyć z wypaleniem zawodowym. Były też projekty outdoorowe, takie jak tworzenie wirtualnej platformy lub zagospodarowanie zaniedbanych terenów przestrzeni miejskich. Uczono się jak wzmacniać komunikację językową.

Obecnie w naszej szkole podejmowane są przez uczniów nowoczesne, ciekawe projekty, np. podcasty „9-cast”, gdzie zapraszani są absolwenci naszej szkoły, politycy, pisarze, aktorzy, sportowcy. Nasi uczniowie prowadzą wywiady, sami opracowują pytania i publikują filmiki na kanale YouTube. Corocznie Samorząd Uczniowski przygotowuje konferencję „Nasze sprawy”, na której uczniowie szkół podstawowych dyskutują o problemach młodzieży. Do tej pory konferencja odbywała się w Europejskim Centrum Solidarności, a w tym roku na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego.

Aktywnie działa szkolne koło wolontariatu, które bierze udział w różnych akcjach pomocy osobom potrzebującym oraz m.in. współpracuje z Radą Dzielnicy w organizacji Narodowego Święta Niepodległości dla mieszkańców dzielnicy Strzyża. Szkolne imprezy uświetnia swymi występami młodzieżowy zespół muzyczny. Każdego roku na wiosnę organizowana jest impreza „Mam Talent”, gdzie każdy uczeń może zaprezentować swoje umiejętności w różnych dziedzinach.

Szkoła ma również od początku swego istnienia wiele sukcesów sportowych.  Drużyny lekkoatletyczne, szachowe, piłki nożnej, siatkowej i ręcznej rywalizują na poziomie finałowym z najlepszymi, m.in. w Gdańskiej Olimpiadzie Młodzieży oraz w licznych turniejach międzyszkolnych, osiągając najwyższe wyniki. Prężnie działa Koło Szachowe.

IX Liceum Ogólnokształcące dzisiaj ma 25 oddziałów, w których uczy się ponad 760 uczniów, kadrę pedagogiczną stanowi około 66 osób, w tym pedagog i psycholog.  Uczniowie mają do dyspozycji bibliotekę, czytelnię, siłownię, salę fitness, 2 sale gimnastyczne, nowoczesne boisko oraz chill room, gdzie mogą spędzać czas wolny i zrelaksować się w czasie przerwy, w stołówce zjeść przygotowywany na miejscu obiad. W szkole jest 5 pracowni informatycznych, pracownia fizyczna, chemiczna i biologiczna.

Gdańsk, maj 2026 r.

 

Opracowała: Lucyna Żukowska – n-l historii w IX LO

(na podstawie kronik szkoły oraz książki Elżbiety Janickiej „Pół wieku istnienia. IX Liceum Ogólnokształcące im. Giuseppe di Vittorio w Gdańsku” Gdańsk 2002.